Met de ogen dicht.

Zondag doen we met de allerlaatste Hemel en Aarde ever het licht uit. En kijk dat treft, dat is ook exact het concept van het muziekproject Blind Note waar we tot slot even bij stilstaan. Een concertserie waarbij het publiek doelbewust in een verduisterde zaal wordt blootgesteld aan muziek van diverse continenten en culturen. Visuele vooroordelen vallen weg, de oren worden optimaal gespitst. En ook de muzikanten op het podium zien amper een hand voor ogen, dus we mogen ervan uitgaan dat alles louter op de tast en op het gehoor wordt gespeeld. De Blind Note-cd, met een hoesje met brailleschrift, bevat uiteenlopende muziekgenres, gespeeld door het kruim van de Belgische wereldmuzikanten. De Armeniër Vardan Hovanissian blaast op zijn doedoek, de Malagassische zangeres Talike heeft een hartverwarmend moederlijke stem en Malick Pathe Sow zingt aangrijpende bluesachtige liederen, zichzelf begeleidend op de oeroude hoddu, een luitachtig instrument. Percussionist Osvaldo Hernandez doet mee, Emre Gültekin ook, en dan is er ook de jonge autodidactische componist, gitarist en oudspeler Karim Baggili. Geboren en getogen in ons land, maar met Jordaans-Joegoslavische origines. Een wonderlijk allegaartje, dat garant staaat voor een kleurrijke luisterervaring. Als het even kan met de ogen dicht. Rest ons nog Paul Rans en Marc Vandemoortele te bedanken voor de mooie muziek al die jaren, en u bedankt voor het luisteren en de vele reacties.

Op naar het ERU-festival in Opatija

Zondag in de voorlaatste Hemel en Aarde ever, een kennismaking met een aantal jonge groepen uit Europa, die vorig weekend te horen waren op het ERU-festival in Opatija, in Kroatië. Nieuwe traditionele muziek uit Tsjechië, Bulgarije, Zweden, Polen en ook van Naragonia, die deze keer ons land vertegenwoordigde. Maar we beginnen in Zweden bij violiste Lisa Rydberg, geschoold in klassieke & traditionele muziek, zij combineert Bach met walsen & polska’s uit de traditie. Bach på Svenska, zo heet de plaat die ze samen opnam met harmoniumspeler Gunnar Idenstam.

Sounds and silence

Onlangs is de film ‘Sounds and silence’ voorgesteld. Een documentaire van Peter Guyer en Norbert Wiedmer over het platenlabel ECM en over Manfred Eicher, de stichter en bezieler achter dat label. De film laat muzikanten en componisten aan het woord, zoals Arvo Pärt, Jan Garbarek en Eleni Karaindrou maar bezoekt ook plekken die belangrijk zijn geweest voor Eicher, de plekken waar hij opneemt bijvoorbeeld. Wij volgen zondag in Hemel en Aarde een beetje in het spoor van de film en zo belanden we eerst in de Bel Studio in Oslo. Daar werd in de herfst van 1988 een plaat opgenomen met Agnes Buen Garnas en Jan Garbarek. Muziek waarvoor ze de inspiratie vonden bij middeleeuwse liederen uit Noorwegen. Bij de ballade 'Maalfri mi fruve' bv., die gaat het over een dochter die haar kind moet verstoppen voor haar eigen vader, hij vraagt haar van wie het paard is dat voor haar deur stond en van wie is toch die baby waarmee ze werd gespot?

Tcha

Zondag in Hemel en Aarde een onvergetelijk concert van Tcha Limberger, met een beperkte versie van zijn Budapest Gypsy Orchestra, opgenomen tijdens Klara in het Paleis. Een afwisseling van csardas en magyar nota met Tcha Limberger (zang en viool), Istvan Ruszo (bratsch), Gyula Csik (cimbalom) en Vilmos Csikor (contrabas).

Raag

Zondag in Hemel en Aarde nog eens muziek uit India, 3 raga’s met als solisten Shahid Parvez op sitar, Anirban Dasgupta op sarod. En om te beginnen Shashank op fluit. Een virtuoos die voor de muziek geboren is, de mare wil dat hij amper kon lopen en al iedereen verblufte met zijn talenten. Maar zijn grote doorbraak kwam er toen hij elf was. Voor de opname die we in H&A laten horen gebruikte hij alleen bas bamboefluiten en hij wordt begeleid door Ramana Murthy en Vizianagaram Sathish Kumar. Ze brengen de 'Raag Dharmavathi'. Daarna is het aan Ustad Shahid Parvez Khan, een sitar-speler die voortkomt uit een lange familiale traditie, zoals dat wel vaker gaat. Hij stamt uit de Etawah Gharana. Met illustere voorouders als Ustad Sahabdad Khan, Ustad Imdad Khan en Ustad Vilayat Khan. Hij is geboren in Mumbai, en kreeg zoals gebruikelijk eerst een zang en tabla opleiding, en pas daarna mocht hij aan de sitar. Maar ook hij bleek net als Shashank al snel daarna een kindsterretje. Begonnen met concerten op zijn achtste en sindsdien niet meer gestopt...

Neşet Ertaş

Zondag in Hemel en Aarde muziek van een aantal Turkse troubadoers. Te beginnen bij zanger en saz-speler Neşet Ertaş. Hij leerde leerde spelen en zingen van zijn vader, Muharrem Ertas, zelf ook al een asik, een Turkse troubadour met faam. Neset Ertas is bij uitstek de zanger-dichter van de migratie. Hij is afkomstig uit Kırşehir en woont sinds 2006 in İzmir, maar daarvoor spendeerde hij zijn dagen 28 jaar in Duitsland. Hij begeleidt zichzelf op de saz, een Turks snaarinstrument met twee dubbele en één driedubbele snaar, in een opname uit 2003 die verscheen bij het platenlabel Kalan uit Istanboel, een van de belangrijkste labels voor Turkse muziek, zowel klassiek als traditioneel. Met in hun catalogus ook vernieuwende muziek op het grensgebied van de traditie en de jazz. Hun serie heruitgaven van historische opnames is wereldwijd een begrip, maar wat Kalan echt uniek maakt in Turkije zijn de cd's die ze uitbrengen met muziek van etnische en culturele minderheden in het land. En daar was de Turkse regering de afgelopen jaren niet altijd even blij mee.

Een meester van de Perzische muziek in concert

Zondag nog eens een Hemel en Aarde rond Kayhan Kalhor, de grootmeester van de Iraanse kamanche, de vedel.

Apeland & Økland

Zondag in Hemel en Aarde een aantal mooie nieuwe cd’s uit Noorwegen. Met o.m. een hommage aan de 19de eeuwse Noorse componist en violist Ole Bull, de Paganini van het Noorden, de mentor ook van de jonge Edvard Grieg. Hardanger violist Nils Økland brengt samen met pianist en harmoniumspeler Sigbjorn Apeland interpretaties van zijn werk, maar ook een aantal Noorse traditionals. Een mooie combinatie van folk, klassiek en ambient, opgenomen op het eiland Lysøen, in de houten sprookjesvilla van Ole Bull zelf. Je ruikt zo het hout en de bloesems.

Grootmeesters van de shakuhachi

Zondag een Hemel en Aarde rond de shakuhachi, de authentieke Japanse bamboefluit. Een kloek instrument van ruim een halve meter, dat voor een beetje zenmonnik ook als afweerwapen kan dienen. Een geoefend bespeler deelt er ook rake muzikale klappen mee uit. De fluit heeft geen mondstuk maar een inkeping in de rand, wat het moeilijk maakt om er geluid aan te ontfutselen. Maar daar staat dan wel het voordeel van een breed scala aan klankmogelijkheden tegenover. De shakuhachi kan ploffen, sissen en hijgen, zingen en wenen. En ook zwijgen. Hij trok daarom de aandacht van nieuwsgierige westerlingen, onder wie popmuzikanten als Peter Gabriel en Björk. En ook van muzikanten die zich echt de bespeling van het instrument of het begrip van de ideeën erachter wilden eigen maken. Dan dient zich voor de westerling onvermijdelijk die zenvraag aan: hoe verbeter je de stilte? De eerste met een antwoord zondag is Miyata Kohachiro en dan volgen Tajima Tadashi, Gorô Yamaguchi, Juo Notomi èn Katsuya Yokoyama.

Georges Brassens

In het najaar is het dertig jaar geleden dat Georges Brassens gestorven is en dit jaar zijn er allerlei evenementen om daaraan te herinneren. Zondag in Hemel en Aarde alvast een tour de chant met nummers van Georges Brassens, met Maxime Le Forestier, Renaud, L’Ame des Poètes, Koen de Cauter en uiteraard Georges Brassens zelf.

More Karbasi

Deze week in H&A: nieuwe cd’s van Maria Kalaniemi uit Finland (‘Vilda Rosor’), Didier Laloy (‘Noir’s), André Minvielle & Lionel Suarez uit Frankrijk (‘Tandem’), Mor Karbasi uit Israël (‘Daughter of the spring’), Petag uit Turkije (‘Armenian songs from Dersim’) en van Abir Nasraoui uit Tunesië (‘Heyma’).

Jesus dann min egen vilje

Zondag in de aanbieding in H&A: ‘Madreperla’ van Riccardo Tesi & Banditaliana uit Italië, ‘Ulrikas minne’ van Triakel uit Zweden, ‘Blu live’ van B-Boa van bij ons, ‘Est’ van Farnçois Salque & Vincent Peirani uit Frankrijk en ‘Alle vegne’ van Sondre Bratland & Annbjorg Lien uit Noorwegen. Lien wordt op dit moment beschouwt als een van de betere bespeelsters van de hardanger viool. Ze heeft al heel wat soloplaten uitgebracht en maakt ook deel uit van de groep Bukkene Bruse. Maar voor haar jongste exploot werkt ze samen met iemand van de oude Noorse garde, Sondre Bratland. Hij is zanger en muziekpedagoog. Een grijze man van 74, met een meestal religieus repertoire, inclusief een royale portie Jezus. Hun duo-cd  is net verschenen bij het audiofiele Noorse platenlabel Kirkelig Kulturverksted. Amen.

Amorroma

Zondag stellen we in Hemel en Aarde graag een resem nieuwe cd’s voor; het Deense strijktrio Fiolministeriet (‘Fiolministeriet’), Hans Mortelmans & groep (‘Parima’), het Ensemble van Joel Rubin (‘Nign of Reb Mendel: Hasidic songs in Yiddish’),  het National Duduk Ensemble of Armenia en we beginnen met een groep die oude muziek verbindt met folk en chanson: Amorroma. Het ensemble van wisselende grootte rond blokfluitist, doedelzakspeler en zanger Jowan Merckx en harpiste Sarah Ridy. Zij switchen met groot naturel van een mazurka naar een oud Vlaams minnelied of van een bluesgetint nummer naar musette of Frans chanson. Op vraag van Hannes Vanhaverbeke van de Wildeman in Herent hebben zij een aantal van hun bevriende muzikanten samengebracht voor een paar concerten en een cd-box onder de noemer ‘Carrousel’. Elly Aerden en Vincent Noiret zijn van de partij. En ook Maarten Decombel, Toon Van Mierlo, Tristan Driessens en Luc Pilartz leenden hun talent voor dit project en dan zijn er nog een paar gastmuzikanten. De twee Amorroma concerten van dit weekend in Herent zijn compleet uitverkocht, maar op 9 april krijgt u wel nog een herkansing in de Adelberg in Lommel.

Celeste Rodrigues

Zondag duiken wij nog eens uitgebreid in de fado naar aanleiding van een veelbelovende concertavond op zaterdag 2 april in La Tentation in Brussel. Daar zingen dan João Escada en Débora Rodrigues. Voor ons een uitgelezen gelegenheid om de traditionele muziek van Lissabon ook te beleven via iemand die al lang genoeg meegaat om alle fadoveranderingen van de afgelopen 80 jaar persoonlijk te hebben meegemaakt. Celeste Rodrigues, de zus Amalia. Celeste rookt 2 pakjes sigaretten per dag, slaapt weinig en snel, zingt nog vaak in een fadohuis in Lissabon om in leven en onder de mensen te blijven en daarnaast vult ze haar dagen en nachten met schilderen en kaarten met haar muzikanten. Ze leeft voor haar muziek en haar publiek en desnoods treedt ze op met een gebroken rechterarm. Opgeven of afzeggen is geen optie, dat bewees ze vorig jaar nog op het slotconcert van het Festival van Vlaanderen Gent. Ze was die donderdag lelijk gevallen, maar optreden zou ze.

Tomasa la Macanita

Zondag in H&A vrouwenstemmen uit de flamenco. Met muziek van Amparo Cortés, van Bernarda en Fernanda de Utrera en de drie zangeressen uit Jerez die op 2 april samen een concert geven in Bozar, Tomasa la Macanita, Dolores Agujetas en Juana La del Pipa.

Le Trio Joubran

Zondag zoeken we in H&A o.m. het gezelschap op van de meest succesvolle Palestijnse muziekfamilie; de familie Joubran. Vader Hatem Joubran bouwt in zijn kelder violen en ouds, dochter Soeha Joubran is een beroemde Palestijnse zangeres. En zijn drie zoons, Samir, Wissam en Adnan, wonen en werken in Parijs als oud-artiest. Als “Le Trio Joubran” treden ze op over de hele wereld. En zo zijn ze binnenkort nog eens in ons land te gast, voor een concert in de Centrale in Gent, volgende week, op zondag 20 maart.

C.W. Stoneking

Wij wagen ons zondag aan een verkenning van Hawaiaanse muziek, calypso, hillbilly en muziek van Jimmie Rodgers en Emmett Miller. En dat doen we aan de hand van muziek van C.W. Stoneking. Een Australische zanger & gitarist die trouw blijft aan muziekstijlen die populair waren in het begin van de twintigste eeuw. Hij maakte er zelf kennis mee dankzij de platencollectie van zijn vader en hij besliste op 18-jarige leeftijd om die muziek ook zelf te gaan spelen, al was dat eind de jaren '90 in Melbourne helemaal niet. C.W. Stoneking is  de komende dagen trouwens in het land voor een paar optredens in Antwerpen, Brussel en Oostende.

Atahualpa Yupanqui

Zondag in Hemel en Aarde gedigitaliseerde opnamen van helden van vroeger. Alfredo Marceneiro, de fadolegende met een snik in zijn stem. Leadbelly, de koning van de 12-snarige gitaar. En een van de pioniers van de Argentijnse volksmuziek, de in 1992 in Frankrijk overleden zanger, dichter en gitarist Atahualpa Yupanqui. Geboren als Héctor Roberto Chavero Haram in 1908 in de provincie Buenos Aires. Als zoon van een indiaan en een Baskische moeder begon hij op jonge leeftijd door Argentinië te reizen. En de armoede die hij tegenkwam maakte diepe indruk op hem. Die dramatische sociale omstandigheden klonken dan ook vaak door in zijn liederen, die hij geen protestliederen wou noemen, maar sociale getuigenissen. Zijn artiestennaam vond hij bij Atahualpa, de laatste Incaleider die door de Spanjaarden werd vermoord, en Yupanqui, het opperhoofd van de Quechuas. Zijn hele oeuvre is een synthese van de diverse muzikale ritmes in Latijns-Amerika die hij op zijn tochten tegenkwam.

Zapatango

Zondag stellen we u in Hemel & Aarde graag een nieuwe Klara-cd voor: ‘Tan Sensible’ van Zapatango, een groep rond de Argentijnse gitarist Carlos Diaz. Zapatango is zo’n beetje de som van al de reizen en ervaringen van Diaz: een mix van Argentijnse folk-en tangostijlen met elementen uit de jazz, de rock en de hedendaagse klassieke muziek. Hij kon er een beroep voor doen op niet de minsten; vier Belgische topmuzikanten: Bart Van Caenegem, Philippe Thuriot, Ingeborg Cneut en Piet Verbist. Daarnaast ook aandacht voor een nieuwe cd van Cebra Negra, ‘De achternoenen van Buenos-Aires’. En nog meer groepen van bij ons die Argentijnse muziek op het programma hebben: het Quinteto Astor, Tres Guitarras (opnieuw met Carlos Diaz), Tango Al Sur en Orquesta Tanguedia.

Hasan al-Ajami

Zondag in Hemel en Aarde stemmen en muziek uit de Arabische wereld: met Hawzi-poëzie uit Algerije, Homayni-poezie uit Jemen en met een fenomenale oudspeelster uit Tunesië. Maar we beginnen in Egypte met dansmuziek op maat van Suraya Hilal. Zij ontwikkelde een heel eigen hedendaagse dansvorm, met krachtige, expansieve bewegingen, die ondertussen wereldwijd wordt onderwezen en beoefend. Al haar volgelingen hebben ook de juiste muziek nodig om op te dansen, dus die brengt ze gewoon zelf uit met haar Hilal Art Foundation, met als uitvoerders haar eigen “Cairo Baladi Music Ensemble”. Daarna gaat het via Algerije naar Sanaa, de hoofdstad van Jemen. De bakermat van de Homayni-poezie en de bijhorende Sanaa-muziek. Luitspeler en zanger Hasan al-Ajami is één van de sterkhouders van dat genre. Hij begeleidt zichzelf bij voorkeur op de qanbus, de originele Yemenitische versie van de luit. Dat instrument is een stuk kleiner dan de meeste luiten die wij kennen en klinkt ietsje meer als een banjo. Ook al omdat Al-Ajami een plectrum gebruikt. Hij wordt in H&A heel sober begeleid door wijlen Ahmed Ushaysh, met zijn vingers trommelend op de onderkant van een eenvoudige koperen schaal.

Mistico Mediterraneo

Zondag in Hemel en Aarde vnl. muziek uit Corsica, n.a.v. de nieuwe cd van de Italiaan Paolo Fresu. Een schitterend trompettist, die ook op bugel meeslepend en met groot gemak musiceert. Zijn ‘Mistico Mediterraneo’ is een samenwerking met bandoneonspeler Daniele di Bonaventura en met het Corsicaanse mannenkoor La Filetta. Die heren hebben dan wel een ijzersterke reputatie als het gaat om het vertolken van religieuze werken, gebaseerd op oud-Gregoriaanse gezangen, maar ze zijn dus ook niet vies van nieuwe creaties en bijzondere samenwerkingen. Mistico Mediterraneo is een mooie combinatie van kleuren en idiomen, die een beetje in de lijn ligt van de samenwerkingen van Jan Garbarek en het Hilliard Ensemble. Of misschien ook wel van 'Sketches of Spain' van Miles Davis.

Tcha Limberger

Zondag een Hemel en Aarde rond het concert van Tcha Limberger met een beperkte versie van zijn Budapest Gypsy Orchestra, opgenomen tijdens Klara in het Paleis. Een afwisseling van csardas en magyar nota met Tcha Limberger (zang en viool), Istvan Ruszo (bratsch), Gyula Csik (cimbalom) en Vilmos Csikor (contrabas). Vioolvirtuoos Tcha Limberger is op zijn 32e een vaste waarde van de manouche of de zigeunerswing, maar voor zijn nieuwe project zoekt hij het in het Hongaarse lied. “Voor mij is dat een droom die in vervulling gaat”, zegt hij hierover. Limberger komt uit een bekende Belgische zigeunerfamilie van muzikanten. Zijn grootvader was de legendarische Piotto Limberger en zijn vader Vivi Limberger, een gitarist in de stijl van Django Reinhardt. En toch is Tcha Limberger anders dan zijn collega zigeunermuzikanten: zijn moeder is Vlaamse waardoor hij ook de Vlaamse cultuur in zich draagt. Voor deze blinde zanger en muzikant is geen uitdaging te groot.

Kartik Seshadri

Zondag in Hemel & Aarde sitarmuziek uit Indië: van Shivu Taralagatti, met begeleiding van Allamprabhu Kadkol (tabla) en Luise Gunnell (tanpura), èn van Kartik Seshadri, een echt wonderkind dat toen hij zes was al sublieme concerten gaf. En zo had hij er in 1965 al een hele carrière opzitten toen hij terechtkwam onder de vleugels van Ravi Shankar. Dè sitar ambassadeur bij uitstek. Ideaal om alles van te leren en mee de wereld rond te trekken op concerttournee. Maar ondertussen staat hij natuurlijk al jaren stevig op eigen benen en houdt hij er een bloeiende solocarrière op na. Met optredens in zowat alle prestigieuze concertzalen. En samenwerkingen met bv. iemand als componist Philip Glass of de Braziliaanse instrumentale groep Uakti voor hun bekroonde Orion project. Sitargrootmeester Kartik Seshadri is in Hemel & Aarde te horen met aan zijn zijde Arup Chatterjee op tabla en Anne Seshadri en Terry Longshore op tanpura. Het begeleidingsinstrument dat qua vorm overeenkomt met de sitar, en waarmee dan onveranderlijk een bourdon-akkoord gespeeld wordt als basisklank voor de andere muzikanten.

Joana Amendoeira

Zondag in Hemel & Aarde o.m. een paar van de hoogtepunten uit de nieuwe dubbel-cd van Riccardo Tesi en Maurizio Geri, ‘Sopra i tetti di Firenze’. Een eerbetoon aan de in 2007 overleden godmother van de Toscaanse folk, zangeres Caterina Bueno. Eén van die figuren die door Dario Fo op het toneel werden gezet met schitterend resultaat. Eind februari komen Riccardo Tesi en Maurizio Geri die plaat live voorstellen met drie duo-concerten. Op 23 februari in Gent, op 25 februari in Aarschot en dan de 27ste in Belsele. Volgende week is ook Joana Amendoeira in ons land, een jonge maar ervaren fado-artieste. Ze is dan ook al bezig sinds haar dertiende. Maar nu komt ze jaar nieuwste zevende cd voorstellen: ‘Sétimo Fado’. Opnieuw een plaat van uitzonderlijke kwaliteit, waarin Joana nog eens laat horen een van de jongste hoedsters te zijn van een al 200-jaar oude traditie, die nog steeds leeft en zich vernieuwt in de straten van Lissabon. Zo combineert ze op  'Sètimo Fado' traditionele fado met arrangementen voor accordeon, piano en cello. De teksten zijn van oude en beroemde Portugese dichters, maar ook van de jongere garde, zoals haar producer en fadozanger Helder Moutinho. Met Joana Amendoeira krijgt fado een nieuwe bezieling, een nieuwe attitude, zonder afbreuk te doen aan traditie. Ze wordt dan ook terecht beschouwd als een van de belangrijkste fadostemmen van de ‘nieuwe generatie’.